3 Αυγούστου 2017
 
 
Έρευνα του DNA αποκαλύπτει την προέλευση Μινωιτών και Μυκηναίων και τη στενή γενετική συγγένεια Μινωιτών, Μυκηναίων και συγχρόνων Ελλήνων
 

Η ανακάλυψη του Μινωικού και Μυκηναϊκού πολιτισμού  στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα  φώτισε  πτυχές της Ελληνικής προϊστορίας που μέχρι τότε διακρίνονταν μόνο αμυδρά μέσω της ποίησης των Ομηρικών επών, της Ιλιάδας και της Οδύσσειας. Οι δύο πολιτισμοί ήταν οι πρώτοι προηγμένοι, σύνθετοι, πολιτισμοί της Ευρώπης. Ο Μινωικός πολιτισμός άνθισε στην Κρήτη από το 3.000 π.Χ. και κατέπληξε τον κόσμο με τα μεγαλειώδη ανάκτορά του και τις αισθητικά περίτεχνες νωπογραφίες που ανακαλύφθηκαν στην Κνωσσό και άλλες περιοχές της Κρήτης. Οι Μινωίτες ήταν οι πρώτοι Ευρωπαίοι που χρησιμοποίησαν την γραφή. Ο Μυκηναϊκός πολιτισμός άνθισε στην ηπειρωτική Ελλάδα περί το 1.600 π.Χ. και δημιούργησε εξίσου υπέροχα πολιτισμικά επιτεύγματα. Η προέλευση των ανθρώπων που δημιούργησαν αυτούς τους πολιτισμούς ήταν ένα μυστήριο και το έναυσμα πολλαπλών θεωριών  τα τελευταία 100 χρόνια. Μια καινούργια ανάλυση του γονιδιακού DNA των Μινωιτών και Μυκηναίων δίνει για πρώτη φορά άμεσες απαντήσεις.

Η μελέτη είναι αποτέλεσμα συνεργασίας μιας διεθνούς ομάδας ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ στις ΗΠΑ, και το Ινστιτούτο Μαξ Πλάνκ για την Μελέτη της Ανθρώπινης Ιστορίας στη Γερμανία, μαζί με αρχαιολόγους και άλλους συνεργάτες στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένου του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών “Δημόκριτος”. Η νέα μελέτη προωθεί την γνώση μας για αυτή την κρίσιμη περίοδο, παρουσιάζοντας για πρώτη φορά γονιδιωματικά δεδομένα από 19 αρχαίους ανθρώπους από την ηπειρωτική Ελλάδα, την Κρήτη, και την νοτιοδυτική Μικρά Ασία.

Ο Γεώργιος Σταματογιαννόπουλος, καθηγητής Γονιδιωματικών Επιστημών και Ιατρικής  στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον είναι ο επικεφαλής συγγραφέας του άρθρου το οποίο δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό Nature. Τα αρχαία δείγματα προέρχονται από Μινωίτες της αρχαίας Κρήτης, Μυκηναίους από την ηπειρωτική Ελλάδα, και ανθρώπους της εποχής του Χαλκού από την Πισιδία στην νοτιοδυτική Μικρά Ασία. Η επεξεργασία και εξαγωγή του DNA έγινε από τις ομάδες του καθηγητή Σταματογιαννόπουλου στο Πανεπιστήμιο Washington, του καθηγητή Johannes Krause του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ και του καθηγητή David Reich της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ. Ο Δρ. Ιωσήφ Λαζαρίδης, πρώτος συγγραφέας της μελέτης ήταν κυρίως υπεύθυνος για τη στατιστική επεξεργασία και ανάλυση των νέων δεδομένων. Τα γενετικά δεδομένα συγκρίθηκαν μεταξύ τους και με περισσότερα από 330 άλλα αρχαία άτομα και 2.600 σύγχρονους ανθρώπους ανά την υφήλιο για τους οποίους έχουν δημοσιευθεί προηγουμένως συγκρίσιμα γενετικά δεδομένα.

Η μελέτη καταδεικνύει πως Μινωίτες, Μυκηναίοι και σύγχρονοι Έλληνες ομοιάζουν πολύ μεταξύ τους, αλλά δεν ήταν πανομοιότυποι. Οι Μινωίτες και οι Μυκηναίοι, αλλά και τα άτομα από την Πισιδία προέρχονται κυρίως από τους πρώτους Νεολιθικούς αγροτοκτηνοτροφικούς πληθυσμούς της Ελλάδας και δυτικής Ανατολίας, αλλά και οι τρεις πληθυσμοί είχαν επιπλέον πρόσμιξη από ανατολικότερους πληθυσμούς παρόμοιους με τους αρχαίους κατοίκους του Καυκάσου, της Αρμενίας, και του Ιράν, καταδεικνύοντας, σύμφωνα με τον Λαζαρίδη ότι «υπήρξε κάποια επιπλέον πληθυσμιακή μετακίνηση από την Ανατολή μετά από την εποχή των πρώτων αγροτοκτηνοτροφικών  πληθυσμών».

Αν και Μινωίτες, Μυκηναίοι και σύγχρονοι Έλληνες ήταν παρόμοιοι, οι Μυκηναίοι, σε αντίθεση με τους Μινωίτες, είχαν επιπροσθέτως εν μέρει προέλευση από τους αρχαίους κατοίκους της Ανατολικής Ευρώπης και Βόρειας Ευρασίας. Αυτός ο λεγόμενος “Αρχαίος Βόρειο-Ευρωασιατικός” πληθυσμός αποτελεί ένα από τα συστατικά και των σημερινών Ελλήνων, και η μελέτη δείχνει πως είχε επηρεάσει σε μικρό βαθμό και τους ανθρώπους της Μυκηναϊκής περιόδου.

Η έμπνευση για τη νέα μελέτη προήλθε από την αγάπη για την ιστορία του καθηγητή Σταματογιανόπουλου: “Υπάρχουν τόσες θεωρίας για την πληθυσμιακή ιστορία της Ελλάδας, την Έλευση των Ελλήνων, την θεωρία της “Μαύρης Αθηνάς” για την Αφροασιατική προέλευση του κλασσικού πολιτισμού ή την περιβόητη θεωρία του Φαλλμεράυερ τον 19ο αιώνα για την εξαφάνιση των Ελληνικών πληθυσμών κατά τον Μεσαίωνα”. Η καινούρια μελέτη δεν επιλύει όλα τα μυστήρια του παρελθόντος αλλά παρέχει σημαντικές απαντήσεις. Απορρίπτει για πρώτη φορά τη θεωρία πως οι Μυκηναίοι ήταν ένας πληθυσμός με προέλευση πέραν από τον Αιγιακό χώρο, καθώς και τη θεωρία πως οι Μυκηναίοι και οι μετέπειτα αρχαίοι Έλληνες εξαλείφθησαν κατά τον Μεσαίωνα.

Η καινούρια μελέτη καταδεικνύει πως υπήρξε συνέχεια στην Ελλάδα από την εποχή των πρώτων γεωργών/κτηνοτρόφων έως και σήμερα, αλλά όχι σε πλήρη απομόνωση, αφού πρόσμιξη τόσο με βόρειους όσο και με ανατολικούς πληθυσμούς έλαβε χώρα τόσο πριν όσο και μετά από την εποχή των Μινωιτών και Μυκηναίων. Επίσης αποδεικνύει έμπρακτα την δύναμη της τεχνολογίας του αρχαίου DNA στην επίλυση ιστορικών μυστηρίων, με την ανακάλυψη πως η “Αρχαία Βόρειο-Ευρωασιατική” πρόσμιξη στην Κεντρική Ευρώπη από τις στέπες της Ανατολικής Ευρώπης πριν από 5.000 χρόνια, έφτασε και στη νότιο Ευρώπη τουλάχιστον πριν από 3.500 περίπου χρόνια.  Αυτή η αρχαία Βόρειο-Ευρωασιατική πρόσμιξη πιθανόν να αποτελεί τον κρίκο ανάμεσα στους Έλληνες και άλλους γλωσσολογικά συγγενείς λαούς της Ευρώπης και της Ασίας.

Η έρευνα ήταν μία μακροχρόνια προσπάθεια που από την αρχή της συλλογής του οστεολογικού υλικού μέχρι το τέλος των στατιστικών αναλύσεων πήρε 15 χρόνια για να ολοκληρωθεί. Σημαντικότατη ήταν η συμβολή στην έρευνα των Ελλήνων αρχαιολόγων Δρ Αντώνη Βασιλάκη, Δρ Ελένης Κονσολάκη-Γιαννοπούλου και του καθ. Γεωργίου Κορρέ, της ανθρωπολόγου Δρ Τίνας MacGeorge, του αείμνηστου καθ. Μανώλη Μιχαλοδημητράκη και του Ερευνητή του ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος” Δρ Γιάννη Μανιάτη.

Contact: Prof. G.Stamatoyannopoulos 001-206-543-3526
 

 

 

ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος»/ΔΔ/Τμήμα Οργάνωσης και Παραγωγικότητας/Δημόσιες Σχέσεις
210 650 3040
communications@central.demokritos.gr